GRA W DOBRE ZACHOWANIA

  • Nazwa programu: GRA W DOBRE ZACHOWANIA
    (Good Behaviour Game)

    • Grupa/grupy odbiorców programu
      Uczniowie klas 0-3 i ich nauczyciele
    • Trenerzy programu – osoby uprawnione do szkolenia realizatorów

      Lead Coach/Lead Trainer – certyfikat American Institutes for Research (uprawnienia do szkolenia Coachów)

      Coach – certyfikat American Institutes for Research lub PARPA (uprawnienia do szkolenia nauczycieli)

      Lista trenerów 
       
    • Wymagany czas trwania szkolenia przygotowującego do prowadzenia programu - dla realizatorów programu

      Szkolenie coachów – 40 godzin + spotkania coachingowe

      Szkolenie nauczycieli – 24 godziny + spotkania coachingowe

      Dopuszczalne modyfikacje
       
    • Osoby przygotowane do prowadzenia programu - realizatorzy programu
      Nazwa grupy Dokument potwierdzający
      Nauczyciele nauczania początkowego po przeszkoleniu Zaświadczenie ukończenia szkolenia prowadzonego przez uprawnionego coacha
      Dopuszczalne modyfikacje (odnoszące się do rozszerzania grupy realizatorów)
      Nazwa grupy Dokument potwierdzający
         

     

    • Wymagany czas trwania programu
      Dzieci/Młodzież Rodzice/Opiekunowie Nauczyciele/Wychowawcy
      Minimum – 1 rok szolny, optymalnie – cały okres nauczania początkowgo    
      Dopuszczalne modyfikacjie
      Dzieci/Młodzież Rodzice/Opiekunowie Nauczyciele/Wychowawcy
           

       

  • Uczniowie klas 0-3 szkoły podstawowej, najstarsze grupy przedszkolne. Najlepiej jest zaczynać realizację programu w klasie 0 lub 1 i kontynuować w kolejnych latach. Wejście do programu jest zależne od decyzji nauczyciela.

  • Długofalowym celem Gry w Dobre Zachowania jest ograniczenie zachowań problemowych (w tym: uzależnień) oraz poprawa zdrowia psychicznego dorastających i dorosłych. Bezpośrednim celem programu jest poprawa funkcjonowania w klasie dzieci rozpoczynających edukację szkolną. Cele te są realizowane poprzez 
    - wdrożenie modelu funkcjonowania dzieci w klasie opartego na współpracy, poszanowaniu zasad, życzliwości, rzetelnym realizowaniu zadań i promowaniu postaw pożądanych, co w efekcie daje widoczną poprawę funkcjonowania zespołu klasowego;
    - Eliminowanie zachowań niepożądanych (agresywnych, niezgodnych z zasadami i poleceniami nauczyciela) odbywające się w ramach regulacji grupy działającej w oparciu o przyjęte zasady.

  • Gra w Dobre Zachowania opiera się na:

    1. Teorii biegu życia/pól społecznych (life course/social field theory; Elder i in. 2003; Kellam i in., 1976) wskazuje, że rozwijamy się przez całe życie, a wiedza i umiejętności nabyte na wcześniejszych etapach, są wykorzystywane na kolejnych etapach rozwoju.

      Na każdym etapie życia spotykamy ludzi, którzy spontanicznie i naturalnie nas oceniają. Przez to pomagają nam określić, jakich zachowań się od nas oczekuje, jakie zadania życiowe powinniśmy realizować i czy robimy to jak należy. Umiejętności zdobyte w określonych okolicznościach, np. w klasie szkolnej, pomagają nam odnosić sukcesy w innych okolicznościach i sytuacjach np. na kolejnych etapach edukacji, w życiu rodzinnym, miejscu pracy itd. W szkole, takimi naturalnymi osobami oceniającymi są nauczyciele i rówieśnicy, którzy pomagają uczniom określić, jakie umiejętności muszą nabyć, aby odnieść sukces w klasie i dobrze sobie też radzić w przyszłości. Dlatego w Grze w Dobre Zachowania nauczyciele tak organizują pracę uczniów w klasie, by umacniać ich w przekonaniu, że przestrzeganie zasad obowiązujących w danym środowisku jest zachowaniem pożądanym i prowadzącym do sukcesu.
       
    2. Psychologii behawioralnej, która wskazuje, że zachowania pożądane utrwalają się poprzez bezpośrednie ich nagradzanie, natomiast zachowania niepożądane są eliminowane przez ponoszenie konsekwencji i uczenie się na błędach. Dlatego uczniowie, którzy przestrzegają zasad w szkole są w ramach Gry w Dobre Zachowania nagradzani, a ci którzy łamią zasady – nie. Treningowi przestrzegania zasad sprzyjają współzależności grupowe - kiedy wszyscy w zespole dobrze sobie radzą z przestrzeganiem zasad, wszyscy wygrywają, a  gdy ktoś się wyłamuje – grupa nie otrzymuje nagrody.
  • Program Gra w Dobre Zachowania jest polską adaptacją amerykańskiego programu Good Behavior Game (GBG). Program został wybrany do adaptacji jako jeden z najbardziej skutecznych programów profilaktycznych, posiadający rekomendacje jako program oparty na dowodach naukowych wydane m.in. przez Substance Abuse and Mental Health Services Administration (SAMHSA), Center for the Study and Prevention of Violence (CSPV). Adaptacja została przygotowana we współpracy z American Institutes for Research (AIR) przez Fundację Ukryte Skrzydła z Krakowa w ramach zadań zlecanych przez Państwową Agencję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Zadanie realizowane było w ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2016-2020 w ramach Celu Operacyjnego nr 2 Profilaktyka i rozwiązywanie problemów związanych z używaniem substancji psychoaktywnych, uzależnieniami behawioralnymi i innymi zachowaniami ryzykownymi.

    W przeciwieństwie do innych szkolnych programów profilaktycznych Gra w Dobre Zachowania nie wprowadza nowych treści do podstawy programowej i nie wymaga dodatkowych godzin lekcyjnych. Jest to raczej strategia działania nauczyciela – zarządzania przez niego zachowaniem klasy i nauką uczniów. Poprzez Grę nauczyciel kształtuje zachowania i postawy uczniów. Grę najlepiej jest wprowadzać od I klasy szkoły podstawowej, ale może być ona realizowana również w kolejnych latach nauczania wczesnoszkolnego.

    Gra jest oparta na czterech kluczowych elementach:

    1. Zasady klasowe
    2. Praca w zespołach
    3. Monitorowanie
    4. Wzmocnienia pozytywne  

    W trakcie gry zespoły wykonują zadania, które tak czy inaczej nauczyciel musi zrealizować w trakcie zajęć szkolnych, np. śpiewanie piosenki, kaligrafia konkretnej literki, kolorowanie, rozwiązywanie zadań matematycznych itp. Każdy nauczyciel ma możliwość wyboru godzin prowadzenia Gry, zadań do realizacji w jej trakcie, czasu trwania itp. Grę w Dobre Zachowania można również przeprowadzać w sytuacjach pozalekcyjnych – podczas przerwy, przejścia do szatni, wycieczki czy na stołówce.

  • Realizatorami programu w klasach są nauczyciele edukacji wczesnoszkolnej, którzy:

    1. Odbyli szkolenie podstawowe (16 godzin) obejmujące:

    - definicję, kluczowe elementy, narzędzia analityczne Gry

    -warsztaty dotyczące wprowadzania i prowadzenia Gry w klasie

    - zrozumienie i wykorzystanie roli narzędzi analitycznych

    - harmonogram wprowadzania Gry w klasie

    2. Odbyli szkolenie uzupełniające (8 godzin) obejmujące:

    - omówienie sukcesów i wyzwań pierwszego cyklu realizacji programu

    - wspólne rozwiązywanie problemów

    - rola wprowadzania gier ukrytych

    - kilka słów o coachingu

    3. W ciągu całego roku szkolnego systematycznie uczestniczyli w spotkaniach coachingowych i monitorowali swoje działania w ramach programu

    4. Otrzymali certyfikat realizatora Gry w Dobre Zachowania

     

    Nauczyciele są przygotowywani do realizacji programu przez certyfikowanych coachów, którzy są szkolenie przez Lead Coachów/Lead Trenerów certyfikowanych przez American Insitutes for Research. Szkolenie coachów obejmuje 48 godzin zajęć warsztatowych i trwające przez rok spotkania coachingowe z Lead Coachem/Lead Trenerem.

  • Opisana poniżej ewaluacja została przeprowadzona w ramach trzyletniego projektu adaptacji Gry w Dobre Zachowania do polskich szkół (realizowanego w latach 2017-2019). Celem badań był nie tylko opis prowadzonych działań ale również pogłębiona analiza mocnych i słabych stron Gry w Dobre Zachowania i opinii realizatorów.  

    95% nauczycieli oceniło szkolenie jako użyteczne lub bardzo użyteczne pod kątem wdrażania Gry w Dobre Zachowania w przyszłości a 77% po szkoleniu czuło się kompetentnymi lub bardzo kompetentnymi do wdrażania programu. Wszystkie nauczycielki przeszkolone do realizacji programu (n=150) podjęły jego realizację. W ciągu jednego roku realizacji Gry wzrosło u nich przekonanie, że potrafią dobrze realizować program i kreować dobre zachowania uczniów. 

    Zdaniem coachów mocne strony Gry w Dobre Zachowania to solidne podstawy teoretyczne, uniwersalność,  przydatność w pracy z klasą, skuteczność oraz to, że dzieci go lubią i chętnie uczestniczą w grach. Podstawowa trudność związana z realizacją programu to obciążenia czasowe.

  • Kocoń-Rychter K., Ferdyn E., Kwatera A., Okulicz-Kozaryn K. Good Behavior Game - alternatywa dla tradycyjnych metod zarządzania klasą. Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Humanitas. Pedagogika. - 2019, nr 16, s. 165-177.

    Kocoń-Rychter K. Sprawozdanie z ewaluacji programu Good Behavior Game. Niepublikowany raport dostępny w PARPA, Warszawa, 2019.

    Katarzyna Okulicz-Kozaryn, Katarzyna Kocoń-Rychter: Good Behavior Game w realiach polskiej szkoły. Serwis Informacyjny UZALEŻNIENIA nr 92 (4/2020), 6-12.

  • Szkolenia dla realizatorów oraz couchów, realizację programu będą prowadzić w Polsce podmioty, które otrzymają licencję od PARPA.

    Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych
    Ulica: Al. Jerozolimskie 155,
    02-326  Miasto  Warszawa
    Osoby do kontaktu: Robert Frączek, Katarzyna Okulicz-Kozaryn
    Tel. 222506348; 222506331 E-mail robert.fraczek@parpa.pl , katarzyna.okulicz@parpa.pl