Syntetyczna informacja o programie
Nazwa programu:
GADKI – proste rozmowy na ważne tematy. Program wzmacniania bezpieczeństwa dzieci
- Grupa/grupy odbiorców programu
Dzieci w wieku 4–12 lat w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych oraz specjalnych, w tym dzieci neuroróżnorodne i z niepełnosprawnościami.
Rodzice i opiekunowie dzieci.
Nauczyciele i edukatorzy.
- Trenerzy programu – osoby uprawnione do szkolenia realizatorów
Wychowawcy, nauczyciele, pedagodzy i psychologowie z przedszkoli, szkół i poradni psychologiczno–pedagogicznych, edukatorzy, policjanci ze specjalnością profilaktyki – którzy zapoznali się z materiałami i scenariuszami zajęć na stronie www.gadki.fdds.pl. - Wymagany czas trwania programu
Realizacja “Gadek” zakłada przeprowadzenie zajęć zgodnie ze scenariuszem oraz wracanie do zasad poznanych podczas zajęć w ciągu kolejnych miesięcy i przy nadarzających się okazjach
Lekcja dla dzieci 4-6 “Gadki z Gadkiem”: 45 min. lub 60 min.
Lekcja dla dzieci 7-9 “Gadki z Maksem”: 45 min. lub 90 min.
Lekcja dla dzieci 10-12 “Gadki z Wiki”: 45 min. lub 90 min.
Po przeprowadzonych zajęciach należy przekazać informacje edukacyjne rodzicom (forma jest dowolna, można korzystać z materiałów umieszczonych na stronie gadki.fdds.pl np. Broszury dla rodziców “Jak wzmacniać bezpieczeństwo dziecka i ochronić je przed wykorzystywaniem seksualnym? – przewodnik dla rodziców i opiekunów dzieci w wieku 4-12 lat”. Może być to mailing przez platformę dla rodziców (np. Librusa), lub bardziej rozbudowane działania edukacyjne i wspierające (do decyzji realizatora). - Dopuszczalne modyfikacje realizacji
Lekcje dla dzieci możliwe w formie stacjonarnej lub zdalnej w sytuacji braku możliwości zrealizowania szkolenia stacjonarnego (z wyłączeniem najmłodszej grupy 4-6 r.ż.). Zajęcia mogą być podzielone na mniejsze moduły (np. po jednej lub dwóch literach składających się na akronim GADKI). Możliwość dostosowania realizacji programu w sposób dowolny z zachowaniem trzech niezbędnych elementów stanowiących o jakości programu: filmików edukacyjnych, zasad GADKI, edukacji i informowania rodziców.
Poziom rekomendacji
Grupa docelowa
- Dzieci w wieku 4-12 lat, także dzieci neuroróżnorodne, z niepełnosprawnościami i zaburzeniami rozwojowymi (przedszkola i szkoły powszechne, przedszkola i szkoły specjalne)
- Realizatorzy programu: Wychowawcy, nauczyciele, pedagodzy i psychologowie z przedszkoli, szkół i poradni psychologiczno–pedagogicznych, edukatorzy, policjanci ze specjalnością profilaktyki – którzy zapoznali się z materiałami i scenariuszami zajęć na stronie www.gadki.fdds.pl. To osoby na stałe pracujące z określoną grupą dzieci, lub jednorazowo realizujące zajęcia w ramach programu.
- Rodzice i opiekunowie
Cele programu
Celem głównym, który ma charakter długofalowy jest ograniczenie wykorzystywania seksualnego dzieci.
Cele szczegółowe:
- Wzrost wiedzy dzieci pozwalającej na zrozumienie prawa do ochrony własnych granic za pomocą przekazów:
– określających, czym są miejsca intymne.;
– dotyczących możliwości wyznaczania i ochrony własnych granic;
- Wzrost umiejętności pozwalających na ochronę własnego bezpieczeństwa za pomocą przekazów:
– dotyczących identyfikacji bezpiecznych osób;
– dotyczących alarmowania i szukania pomocy, w razie zagrożeń. - Wzrost wiedzy na temat ochrony dzieci przed krzywdzeniem u rodziców/opiekunów oraz nauczycieli/edukatorów oraz wiedza na temat Standardów Ochrony Małoletnich.
Założenia
Punktem wyjścia do programu jest zintegrowany model profilaktyki wykorzystywania seksualnego dzieci według Smallbone’a, Marshalla i Wortleya, który integruje koncepcje kliniczne i kryminologiczne. Autorzy tej koncepcji dostrzegają, że z problemem wykorzystywania seksualnego dzieci można się mierzyć na wiele sposobów. W tym modelu jednym z podstawowych obszarów oddziaływań są osoby pokrzywdzone lub potencjalnie pokrzywdzone oraz osoby z ich środowiska: rodzice, opiekunowie nauczyciele.
Tradycyjnie programy profilaktyki wykorzystywania seksualnego adresowane do potencjalnych pokrzywdzonych opierają się na przekazywaniu dzieciom wiedzy i umiejętności z trzech obszarów
1. rozpoznawanie niewłaściwych zachowań seksualnych;
2. poznawania strategii unikania ryzykownych sytuacji i stawiania oporu potencjalnym sprawcom;
3. szukania i informowania zaufanych osób dorosłych w razie zagrożenia.
Wiedza ta pozwala na rozpoznawanie zagrażających sytuacji i alarmowanie o nich, poznanie własnych granic i podstawy ich ochrony. Dodatkowo pomaga ocenić, kim jest bezpieczny dorosły oraz jakie osoby zaufane z otoczenia dziecka należy poinformować o trudnościach i sytuacjach zagrażających.
Ten program wzmacnia poczucie sprawczości dzieci poprzez ćwiczenia praktycznych umiejętności dotyczących swojej ochrony, unikania ryzykownych zachowań i informowania o zagrożeniach. Wymienione umiejętności które stanowią podstawę programu mają udokumentowaną skuteczność.
Dostarczane wraz z programem informacje wspierają rodziców/opiekunów w realizowaniu bezpiecznych zasad w środowisku domowym (np. rodzic/opiekun zawsze powinien wiedzieć, gdzie jest jego dziecko, z kim przebywa, kiedy wróci itp.) i wzmacnianiu przekazu programu oraz dobrostanu dzieci – który działa jako czynnik ochronny. Zasady stosowane w domu przez rodziców/opiekunów zwiększają bezpieczeństwo dzieci.
Opis programu
GADKI to rozmowy na temat kilku prostych zasad, które pomogą wzmocnić bezpieczeństwo dziecka i zwiększą jego ochronę przed krzywdzeniem, w tym – wykorzystywaniem seksualnym. GADKI to prosty akronim, z którego dzieci dowiedzą się, że to one decydują o swoim ciele, zawsze mają prawo powiedzieć „nie” i mogą szukać pomocy, jeżeli coś je niepokoi lub martwi:
G – gdy mówisz “nie”, to znaczy “nie”
A – alarmuj, gdy potrzebujesz pomocy
D – dobrze zrobisz, mówiąc o tajemnicach, które Cię niepokoją
K – Koniecznie pamiętaj, że Twoje ciało należy do Ciebie
I – Intymne części ciała są szczególnie chronione
Kluczowe elementy programu:
Zajęcia w oparciu o scenariusze (możliwość modyfikowania z zachowaniem niemodyfikowalnych elementów gwarantujących jakość i skuteczność: filmiku edukacyjnego, zasad GADKI, edukacji i informowania rodziców i opiekunów).
Moduły dostosowane do wieku:
4–6 lat “Gadki z Gadkiem”: 45–60 min,
7–9 lat “Gadki z Maksem”: 45–90 min,
10–12 lat “Gadki z Wiki”: 45–90 min.
- Filmy edukacyjne dostosowane do wieku dzieci (główne narzędzie dydaktyczne).
- Zasady GADKI (rdzeń przekazu).
- Edukacja i informowanie rodziców.
- Gotowe materiały edukacyjne do wykorzystania (kolorowanki, karty pracy, filmiki edukacyjne, broszura dla rodziców etc.)
- Możliwość pobrania zaświadczenia ze strefy edukatora na stronie gadki.fdds.pl
Standardy realizacji
Program wzmacniania bezpieczeństwa dzieci- Gadki może być prowadzony przez wychowawców, nauczycieli, pedagogów i psychologów z przedszkoli, szkół i poradni psychologiczno–pedagogicznych, edukatorów, policjantów ze specjalnością profilaktyki.
- Osoby prowadzące przed rozpoczęciem zajęć zapoznają się z materiałami i scenariuszami zajęć na stronie www.gadki.fdds.pl, w tym z filmikiem “Jak prowadzić zajęcia profilaktyczne “gadki z dziećmi”? Przewodnik dla nauczycieli i edukatorów”.
- Scenariusze zajęć skierowane są do dzieci w wieku 4-12 lat.
- Zajęcia z dziećmi trwają od 45 do 90 minut w zależności od wieku dzieci i możliwości zaangażowania się uczestników spotkania.
- Scenariusze można modyfikować z zaznaczeniem, że warunkiem wprowadzania zmian jest nieodchodzenie od trzech kluczowych założeń świadczących o skuteczności i jakości programu: filmików edukacyjnych, zasad GADKI, edukacji i informowania rodziców.
- Rekomendujemy korzystanie z materiałów edukacyjnych jako kontynuację treści poruszanych na warsztatach (m.in. kart pracy, kolorowanek) umieszczonych na stronie gadki.fdds.pl
- Po zajęciach z dziećmi osoba realizująca je angażuje w działania rodziców minimum wysyłając informacje znajdujące się na stronie gadki.fdds.pl (np. “Jak wzmacniać bezpieczeństwo dziecka i ochronić je przed wykorzystywaniem seksualnym? – przewodnik dla rodziców i opiekunów dzieci w wieku 4-12 lat”).
- Rejestracja w strefie edukatora na stronie gadki.fdds.pl i wypełnienie formularza pozwala na pobranie zaświadczenia o realizacji programu.
Dowody jakości programu
Ewaluacja programu objęła analizę procesu oraz wstępną ocenę skuteczności programu. Zastosowano metody ilościowe i jakościowe:
Badanie ilościowe (CAWI): 38 kwestionariuszy od realizatorów zajęć (platforma FDDS, mailing do uczestników webinarów). Analizowano m.in. formę zajęć, dopasowanie do odbiorców, język, organizację, liczebność grup oraz poziom zaangażowania uczestników.
Badania jakościowe: 4 zogniskowane wywiady grupowe (FGI) z edukatorami i rodzicami
- Ocena scenariusza dla dzieci
Wyniki (ilościowe i jakościowe) wskazują na bardzo dobrą ocenę programu przez realizatorów i wysoką akceptację wśród dzieci. Kluczowe wnioski: - Skuteczność narzędzi: film animowany jako główny element scenariusza został uznany za atrakcyjny i efektywny w przekazywaniu treści.\
- Wysokie zaangażowanie: dzieci (przedszkola i młodsze klasy SP) aktywnie uczestniczyły w zajęciach i wykazywały zainteresowanie materiałem.
- Wartość interaktywności: ćwiczenia i analiza scenek sprzyjały refleksji i utrwalaniu wiedzy.
- Zrozumiałość przekazu: struktura zajęć oraz elementy sprawdzające rozumienie treści zostały ocenione jako szczególnie przydatne dydaktycznie.
- Ocena skuteczności programu (wyniki jakościowe)
Analiza FGI wskazuje na pozytywny wpływ programu na dzieci w kluczowych obszarach: - wzrost wiedzy dotyczącej bezpieczeństwa,
- lepsze zapamiętywanie zasad,
- rozwój umiejętności komunikowania trudnych doświadczeń,
- wzmacnianie kompetencji w zakresie stawiania granic.
Wnioski ogólne
Program „GADKI” został bardzo dobrze oceniony zarówno pod względem jakości materiałów, jak i ich użyteczności w praktyce edukacyjnej. Zastosowane formy (film, ćwiczenia interaktywne) skutecznie angażują dzieci i wspierają osiąganie celów profilaktycznych. Wyniki wskazują na wysoką adekwatność programu do grup docelowych oraz jego potencjał w zakresie wzmacniania kompetencji ochronnych dzieci.
Więcej informacji na temat programu
Więcej informacji na temat programu “Gadki proste rozmowy na ważne tematy. Program wzmacniania bezpieczeństwa dzieci” można znaleźć na stronie www.gadki.fdds.pl
