Smart Skills

Program został oceniony jako spełniający standardy poziomu I

PROGRAM OBIECUJĄCY

Program jest adresowany do młodzieży w wieku od 11 do 15 lat, niezależnie od miejsca zamieszkania.

Program realizowany jest w klasie szkolnej.

Odbiorcami programu są również nauczyciele i rodzice, dla których przygotowano filmy szkoleniowe oraz edukacyjne.

Celem ogólnym programu jest podniesienie poziomu jakości życia związanej ze zdrowiem psychicznym, rozumianym jako subiektywnie odczuwany stan emocjonalny dziecka lub nastolatka obejmujący częstość doświadczania emocji pozytywnych i zadowolenia z życia oraz nasilenie negatywnych stanów emocjonalnych, takich jak samotność i smutek.

Cele szczegółowe:

Młodzież ma trudności w posługiwaniu się umiejętnościami społecznymi. Zgodnie z teorią stresu (Lazarus i Folkman, 1984) rozwinięte umiejętności interpersonalne i intrapsychiczne są czynnikiem chroniącym zdrowie psychiczne. Potwierdzają to również nowsze badania, przytoczone poniżej.
1. Durlak, Weissberg i Pachan (2010) przeprowadzili metaanalizę, w której wykazali, że uczenie się umiejętności społecznych wpływa pozytywnie na obraz siebie, więź ze szkołą, pozytywne zachowania społeczne, redukcję zachowań problemowych, nieużywanie narkotyków, osiągnięcia i oceny szkolne. 

2. Nowsza metaanaliza (Cipriano i in., 2023) pokazała, że programy rozwijające umiejętności społeczne wpływają korzystnie na postawy, wzrost zachowań prospołecznych, redukcję zachowań problemowych, postawy społeczne, relacje z rówieśnikami, funkcjonowanie w szkole, dyscyplinę, klimat w szkole oraz redukują stres emocjonalny (który jest jednym z wymiarów zdrowia psychicznego).

W związku z tym program Smart Skills koncentruje się na zapoznawaniu młodzieży z wybranymi umiejętnościami społecznymi oraz ich rozwijaniu. Współczesna młodzież często nie ma możliwości ani przestrzeni do rozwijania ważnych umiejętności społecznych w sposób świadomy i refleksyjny. Krótkie formy warsztatowe nie są może wystarczające do pełnego nabycia i utrwalenia kompetencji, ale mogą odegrać istotną rolę w uruchomieniu procesu rozwoju – pozwalają uczestnikom zauważyć swoje dotychczasowe zasoby, zidentyfikować obszary do dalszej pracy oraz zyskać motywację do samodzielnego pogłębiania tych kompetencji. Program może być skutecznym narzędziem inicjujących ten proces u młodych osób.

Główne założenia programu Smart Skills:
Program stwarza warunki do poznawania i ćwiczenia przez młodych ludzi umiejętności społecznych. Zastosowano w tym celu krótkie filmy (atrakcyjna dla młodzieży forma przekazu), w których młodzi aktorzy mierzą się z sytuacjami bliskimi uczestnikom programu. (Bellini i Akullian (2007) wykazali, że rozwijanie umiejętności społecznych za pomocą materiałów wideo jest skuteczne – tzw. video modeling). Aktorzy prezentują konstruktywny sposób poradzenia sobie z daną sytuacją, ucząc tym samym metody postępowania oraz modelując zachowania. Następnie zapraszają uczestników  programu do części praktycznej, w której młodzież ćwiczy zastosowanie danej metody w praktyce, w sytuacjach z własnego życia. 

Program realizowany jest klasie przez nauczyciela, pedagoga lub psychologa szkolnego. Durlak i in. (2011) potwierdzili, że nauczyciele mogą skutecznie realizować w szkołach programy rozwoju umiejętności społeczno-emocjonalnych swoich uczniów.

Modele teoretyczne, do których odwołują się strategie i metody zastosowane w programie Smart Skills:
– Teoria Zachowań Problemowych (Richard Jessor)
– Teoria Społecznego Uczenia się (Albert Bandura)
– Teoria Zachowania Zasobów (Stevan E. Hobfoll)

Strategie zastosowane w programie Smart Skills:
– Rozwijanie umiejętności życiowych
– Podniesienie poziomu wiedzy rodziców na temat umiejętności społecznych, metod ich rozwijania oraz sposobów budowania zdrowych relacji z dziećmi
– Budowanie więzi ze szkołą
– Edukacja rówieśnicza
– Promocja zdrowia psychicznego

Metody:

W programie Smart Skills zastosowano metody wykorzystujące nowoczesne środki przekazu, które są bliskie młodzieży i ich oczekiwaniom oraz metody aktywizujące uczestników.
– filmy modelujące zachowania
– filmy edukacyjne
– dyskusja z uczniami na temat filmu
– ćwiczenia umiejętności społecznych (zasadnicza część programu): indywidualne i w parach; refleksje z ćwiczenia
– modelowanie zachowań przez nauczyciela oraz przez innych uczniów – podczas wykonywania ćwiczeń
– karty pracy dla uczniów

Program obejmuje 15 godzin lekcyjnych na zrealizowanie części zasadniczej programu Smart Skills, plus 2 godziny lekcyjne na wypełnienie ankiet ewaluacyjnych przed i po programie. Rekomendujemy realizowanie kolejnych spotkań w cyklu cotygodniowym – mniejsza częstotliwość może prowadzić do osłabienia efektywności programu; większa – spowodować natłok treści i utrudnić ich przyswajanie. Program najlepiej zacząć realizować jesienią – by na pewno zdążyć go zrealizować przed końcem roku szkolnego.

Na każde spotkanie składa się:

– projekcja filmu, na którym młodzi aktorzy w praktyce przedstawiają dane umiejętności społeczne,

– omówienie filmu i dyskusja, 

– ćwiczenie danej umiejętności społecznej indywidualnie i w parach, na podstawie kroków zaprezentowanych na filmie , 

– obejrzenie jeszcze jednej związanej z tematem spotkania filmowej scenki na zakończenie spotkania (uczniowie głosują, którą z dwóch scenek chcą obejrzeć).

Tematy kolejnych spotkań: 
Spotkanie 1. Poznanie własnych uczuć 
Spotkanie 2. Wyrażanie i przyjmowanie uczuć
Spotkanie 3. Przygotowywanie się (organizowanie własnego czasu)
Spotkanie 4. Wyrażanie sympatii i przyjaźni
Spotkanie 5. Rozmawianie o tym, co trudne
Spotkanie 6. Poszukiwanie pasji
Spotkanie 7. Jak mówić o sobie innym?
Spotkanie 8. Odmawianie
Spotkanie 9. Proszenie o pomoc
Spotkanie 10. Jak przepraszać innych?
Spotkanie 11. Komunikowanie się z innymi
Spotkanie 12. Stawianie sobie celów i nagradzanie siebie
Spotkanie 13. Moje mocne i słabe strony
Spotkanie 14. Radzenie sobie z wykluczeniem
Spotkanie 15. Wspieranie innych 

Każde ze spotkań trwa jedną godzinę lekcyjną.

Program realizowany jest klasie przez nauczyciela, pedagoga lub psychologa szkolnego.

Program zawiera również filmy edukacyjne dla nauczycieli i rodziców.

Przygotowanie realizatorów:

Realizacja programu Smart Skills w grupie uczniów:

Oddziaływanie na różne środowiska, w których funkcjonuje młody człowiek:

Ewaluacja procesu została przeprowadzona została w oparciu o dane ankietowe zebrane od uczniów – uczestników programu w roku szkolnym 2023/2024 oraz od nauczycieli i rodziców w roku 2025.

Więcej informacji na temat programu Smart Skills można znaleźć na stronie:
https://www.programsmartskills.pl/

Strona Fundacji: www.mlodepokolenie.pl

Kontakt:

Magdalena Trojan
tel. 577 700 914
magdalena.trojan@mlodepokolenie.pl

Piotr Szwędrowski
piotr.szwedrowski@mlodepokolenie.pl